قانون انتخابات مجلس شوراي اسلامي

قانون اساسی برای قوای سه­گانه کشور نظارت لازم را پیش­بینی کرده است؛ مجلس شورای اسلامی از طریق دیوان محاسبات بر قوای دیگر نظارت مالی می­کند. این ترتیب ویژه، به دلیل اهمیت تفسیر است که برای آن حد نصاب بالاتری از آرا لازم است. «بازنگری در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، در موارد ضروری به ترتیب زیر انجام می­گیرد. اما در مورد داوطلبان ریاست جمهوری و داوطلبان نمایندگی مجلس خبرگان رهبری، این ترتیب رعایت نمی­شود. در جمهوری اسلامی ایران، مجلس شورای اسلامی مرجع رسمی و قانونی برای تفسیر قانون عادی است. ↑ جعفریان، تاریخ تشیع در ایران، ۱۳۸۷ش، ص۸۵۱.

  • شورای عالی انقلاب فرهنگی
  • توخل: هیچ صحبتی با دمبله انجام ندادم
  • پاسخ منفی مدافع آلمانی به پیشنهاد هنگفت چلسی
  • هوادار 1 – استقلال 2؛ ارسلان، عصر جمعه را قشنگ کرد
  • صحبتهای جنجالی فرهاد مجیدی در نشست خبری
  • شام آخر سعادت در فولاد؛ دفاع راست ملی در استقلال
  • زندگی – همه
  • آب و هوا

«زندگینامه: غلامرضا رضوانی خمینی (۱۳۰۹ – ۱۳۹۲)»، سایت روزنامه همشهری آنلاین، تاریخ درج مطلب: ۱ اردیبهشت ۱۳۹۲، تاریخ بازدید:۱۸ مرداد ۱۳۹۹. «شورای نگهبان ظرف پنج روز از تاریخ وصول مدارک داوطلبان به صلاحیت آنان رسیدگی و نظر خود را صورت­جلسه نموده و یک نسخه از آن را به وزارت کشور ارسال می­دارد. تبصره 1 – داوطلبان نمايندگي اقليتهاي ديني مصرح در قانون اساسي از التزام عملي به اسلام، مذكور در بند (1) مستثني بوده و بايد در دين خود ثابت العقيده باشند. ممکن است بند (۳) اصل ۱۱۰ قانون اساسی که صدور فرمان همه­پرسی را جز وظایف و اختیارات مقام رهبری ذکر کرده است ناظر به همین نوع از همه­پرسی باشد. ثانیا: این جزو افتخارات زندگی سیاسی حقیر است که از برخی نمایندگان یا افرادی که وارد انتخابات مجلس شدند و شورای نگهبان برحسب اطلاعات نادرست، آنها را رد صلاحیت کرده بود، با نامه نگاری با رهبری معظم و اعضای شورای نگهبان از حیثیت آنان دفاع کردم. ناظر استصوابی مانند مجری یا متولّی است و در اخذ کلیه تصمیمات با وی شریک خواهد بود، جز این که در اجرای تصمیمات دخالتی نخواهد داشت.

در ماده ۲ اولین آیین­نامه مجلس خبرگان رهبری که وفق اصل ۱۰۸ قانون اساسی، توسط فقهای شورای نگهبان (در جلسه مورخه ۱۰/۷/۱۳۵۹) تهیه شده بود، برای داوطلبان مجلس خبرگان رهبری شرایطی ذکر شد. مصوبات شورا پس از تأیید و امضای مقام رهبری باید از طریق مراجعه به آراء عمومی به تصویب اکثریت مطلق شرکت کنندگان در همه­پرسی برسد. همانطور که در آیین­نامه داخلی شورا آمده است، در موارد عادی «جلسات شورای نگهبان با حضور ۷ نفر از اعضا، رسمی است» (ماده ۱۳ آیین­نامه)، ولی در مورد جلسات تفسیر، مطلب به گونه دیگری است. نکته مهم اینکه بلافاصله پس از تشکیل مجلس و تکمیل اعضای 12 نفره شورای نگهبان، در همان روز دکتر حسن حبیبی به عنوان سخنگوی شورای انقلاب، پایان کار آن شورا را به عنوان نهاد قانونگذار تا آن روز، اعلام میکند. پس از اینکه استفساریهای به شورای نگهبان رسید و شورای نگهبان نیز ضرورت تفسیر را احراز کرد، در این صورت به تفسیر اقدام میکند. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، تفسیر اصول قانون اساسی را در صورت لزوم از وظایف و اختیارات شورای نگهبان دانسته است.

نظام جمهوری اسلامی ایران بر مبنای آرای عمومی و انتخابات اداره می­شود. ماده ۸ قانون انتخابات ریاست جمهوری اسلامی ایران مصوب ۵/۴/۱۳۸۶ نیز در این زمینه مقرر می­دارد: «نظارت بر انتخابات ریاست جمهوری به عهده شورای نگهبان می­باشد. حسین امیرعبداللهیان وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران بامداد امروز (سه شنبه) ۱۲ بهمن ماه در پیامی توئیتری به زبان چینی سال نو چینی را تبریک گفت.

امیرعبداللهیان چندی پیش به ووشی چین سفر و با وانگ یی همتای چینی دیدار و گفتگو کرد. هیئت مرکزی نظارت بر انتخابات از شورای نگهبان به عنوان مرجع رسمی تفسیر قانون اساسی، تفسیر اصل ۹۹ را درخواست نموده و شورای نگهبان نیز متعاقب آن اقدام به تفسیر اصل فوق نموده است. با وجود این که وظایف هر یک از قوای سه گانه در قانون به روشنی بیان شده است، لکن این مسئله، اهمیت نظارت را بر اقدامات آنان منتفی نساخته است و قانون برای ایجاد تعادل و موازنه در قدرت و پیشگیری از سوء استفاده یا خطاهای احتمالی، نظارت را مطرح نموده است. خوشبختانه در مورد این پرسش، هم نظریه تفسیری از شورای نگهبان وجود دارد و هم قانون عادی، نوع نظارت را بیان نموده است. اگر چنانچه این تفکّر و روحیهی خوداتّکائی و اعتمادبهنفْس ملّی -که امروز خوشبختانه عمومیّت پیدا کرده و بخصوص در بین قشر جوان تحصیلکردهی با عزم و اراده رشد پیدا کرده- و این اعتماد به نیروی داخلی در اقتصاد به همین شکل پیش برود و امیدهای واهیای که گاهی انسان مشاهده میکند به بیرون از مرزها وجود دارد و اقتصاد کشور را شرطی میکند نسبت به تصمیمگیری بیگانگان، اگر چنانچه وجود نداشته باشد یا ضعیف بشود و اعتماد ملّی افزایش پیدا کند، به نظر بنده همهی این مشکلاتی که امروز در اقتصاد وجود دارد قابل رفع و برطرف کردن است.

این دو موضوع، مانند دو لبه قیچی، در حال از بین بردن اعتماد عمومی به نظام می باشد و کار به جایی رسیده که نزدیکترین و وفادارترین افراد به انقلاب نیز به راحتی عملکرد انقلاب را زیر سوال می برند و هر اتهامی را به راحتی متوجه مسئولان نظام می کنند. یکی از دختران آن کلاس را که اسمش را نمیگویم در سر کلاس درس میبوسد.» سلامتیان همچنین اظهارات آیت علیه بنیصدر در نوار مشهور را “کوشش برای تضعیف رئیس جمهوری، برهم زدن نظم معمول و عملکرد قانون اساسی، ایجاد اختلاف بین روحانیون و روشنفکران و در برابر هم قرار دادن رئیس جمهور و امام” خواند. آیت الله محمد رضا مهدوی کنی و آیت الله محمد یزدی دو رییس بعدی این دوره از خبرگان رهبری بودند.

مثلا اینکه شورای نگهبان موظف به پاسخگویی به هیچ فرد و نهادی نیست (حال آنکه حتی مقام رهبری در برابر مجلس خبرگان پاسخگو است) باید در قانون اساسی حل و رفع شود. در خصوص بررسی صلاحیت داوطلبان نمایندگی مجلس خبرگان رهبری، قانون و آیین­نامه مجلس خبرگان رهبری تعیین تکلیف کرده است. وصیت­کننده برای حصول اطمینان از اجرای صحیح و دقیق وصیت­نامه، یک نفر را به عنوان ناظر تعیین می­کند. از نظر حقوقی، مقصود از نظارت بر انتخابات، مجموعه عملیاتی است که نهاد ناظر انجام می­دهد تا از اجرای دقیق و صحیح قانون و سلامت انتخابات اطمینان حاصل نماید. نفی نظارت بر اجرای قانون، به معنای نفی احتمال تخلف، تقلب و خطای در اجرا است. مثلا در حوزه تعمیر خودرو، عینک و تعمیرات مختلف؛ اینها هم نیاز به مهارت و دانش کافی دارد که هم زمان نیاز دارد و منابع نیاز دارد.

رهبر انقلاب اسلامی درباره برخی نگرانیها از احتمال مشارکت پایین مردم در انتخابات ۲۸ خرداد، گفتند: من معتقدم میزان مشارکت مردم ارتباطی با این اسم یا آن اسم ندارد بلکه مردم بهدنبال فردی هستند که دارای مدیریت و اراده قوی و کارآمدی بالا برای حل مشکلات کشور باشد و برای مردم هم مهم نیست که این فرد چه عنوانی دارد و یا از چه جناحی است، البته شاید این موضوع برای گروههای سیاسی مهم باشد ولی برای عامه اینگونه نیست. بایستی بِجِد پایبند این معنا باشید؛ یعنی نگاهبان دستاوردهای انقلاب و پایبند جدّی به این تعهّد و پاسدار حریم اسلام. در لغت­نامه­ها تعابیر متنوعی برای بیان مفهوم این واژه دیده می­شود که همگی به معانی ذکر شده بر می­گردند. فلسفه نظارت بر انتخابات، پیشگیری از رقابت ناسالم بین داوطلبان و نیز جلوگیری از تخلفات و خطاهای برگزارکننده انتخابات و صیانت از آرای مردم است.

آخرین تحولات بین المللی و مسائل دارای اهمیت مشترک از دیگر محورهای گفتگوی وزرای خارجه قطر و کانادا بود. مسئله دوم مربوط به تحولات عراق و تحرکات تروریستی در آن کشور بود که کماکان بیثباتی در عراق را تداوم میبخشید در حالی که این دو مسئله و چالش اصلی در حوزه کاری ما در خاورمیانه وجود داشت در سال ۱۳۸۹ با حرکتی در تونس مواجه شدیم که منجر به یک قیام سراسری شد. علی­القاعده تفسیر قانون اساسی نیز باید بر عهده تدوین­کنندگان آن (مجلس مؤسسان) باشد، لکن از آنجا که در ایران، مجلس مؤسسان یا به عبارتی مجلس بررسی نهایی قانون اساسی، وجود موقّت و ناپایدار داشته و پس از تدوین قانون اساسی منقرض گردیده است، عملاً ممکن نیست تا در مورد سکوت، ابهام یا اجمال بعضی از اصول قانون اساسی از قانون­گذار اساسی، استفسار شود. از آنجا که اشخاص فوق هیچ مقام و موقعیت رسمی ندارند، لذا تفسیری که آنان ارائه میکنند، «تفسیر شخصی» نیز نامیده میشود.

مقصود از «تفسیر علمی» -که گاه از آن به «تفسیر حقوقی» تعبیر می­شود- تفسیری است که اساتید دانشگاه، صاحب­نظران و نویسندگان حقوقی از مواد قانون ارائه می­کنند. به عنوان مثال، در باب وقف، شخصی به عنوان «متولّی»، عهده­دار وظیفه نگهداری از موقوفه است. اطاعت از ولی امر در آیه شریفه همان اطاعت از فرامین حاکم اسلامی است و در این تردیدی نیست آن چه ذکر آن لازم به نظر می رسد حد و اختیارات حاکم اسلامی است . قانون اساسی لازم دیده است که برای برگزاری صحیح انتخابات و صیانت از آرای مردم، بر امر برگزاری انتخابات نظارت شود.

در مقابل نظارت استصوابی، «نظارت اطلاعی» قرار دارد که گاه از آن به «نظارت استطلاعی» یاد می­شود و آن به نظارتی گفته می­شود که اقدامات مجری قانون با اطلاع و آگاهی ناظر انجام می­شود، ولی لازم نیست که مجری قانون در اقدامات خود با ناظر مشورت کند و تأیید و تصویب او را پیش از اجرا یا پس از آن کسب نماید. بنا به اعلام رسمی دیسکورد، کاربران پلی استیشن نتورک اکنون میتوانند حساب کاربری خود را به این پلتفرم محبوب متصل کنند. درحاليكه شناسايي اولين مبتلاي اميكرون در ايران، روز 28 آذر اعلام شد، بنا به گفته طبرسي، دوره اوج سويه اميكرون، 30 الي 45 روز طول ميكشد. پس از اعلام و انتشار نظرات تفسیری شورای نگهبان، تمام آثار قانون اساسی بر این نظریات بار خواهد شد و نهادهای مربوط باید آن را دقیقاً اجرا کنند، متخلفین تحت پیگرد قرار گیرند و در قانونگذاری عادی و وضع سایر مقررات به نظر تفسیری نیز توجه شود و مقررات مخالف با آن، بی­اعتبار قلمداد شود.

مدیران، وزرا و سایر مسئولین اجرایی کشور در مقام اجرای قوانین ممکن است، احساس کنند که فلان اصل قانون اساسی اجمال دارد یا مجلس شورای اسلامی هنگام تدوین قوانین مورد نیاز، محتاج تفسیر یک اصل از قانون اساسی شود. محمدرضا خباز در گفتگویی درباره ادعای انقلابیگری برخی وزرا گفت: از رفتار برخی وزرا احساس می شود، آنها نه انقلابی هستند، نه حق الناس سرشان می شود و نه حقوق مردم برای آنها ارزش دارد. البته اختیار وزارت میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در تعیین حریم ابنیه تاریخی باید با رعایت مصالح عقلایی حفظ ابنیه تاریخی و حقوق مالکان املاک واقع در حریم تعیین شده باشد. البته بدیهی است که قضات محاکم و مراجع رسمی، متأثر از تفسیرهای علمی هستند و در تصمیمگیری نهایی از دیدگاههای دانشمندان علم حقوق نیز بهرهبرداری میکنند. همچنین ممکن است بعضی از این احساس نیازها کاذب بوده و یا انگیزههای سیاسی در طرح آن وجود داشته باشد. بنابراین وجود این افراد برای ادامه کار وزارتخانه میتوانست مفید باشد.